Խոհանոց | Արհեստ | Ժառանգություն | Վարպետության դասեր
GCIC-ի սրճարանի ներսում գործող խոհանոցը հենվում է չորս դարերի ընթացքում կուտակված գիտելիքի վրա։ Ալեքսանդրապոլի համքարային ժամանակաշրջանում ուտեստը ստեղծվում էր բակերում, որտեղ արտադրության և առօրյայի միջև սահման գրեթե գոյություն չուներ։ Խորհրդային Լենինականի տարիներին կոմբինատը ստանդարտացրեց արտադրական տարածքը, սակայն տան խոհանոցը մնաց այն միակ վայրերից մեկը, որին ոչ մի կոլեկտիվ համակարգ ամբողջությամբ չկարողացավ հասնել․ այնտեղ բաղադրատոմսերը պահպանվեցին ոչ թե գրավոր, այլ կանանց ձեռքերում, որոնք դրանք առանց արարողակարգի փոխանցում էին հաջորդ սերնդին։
Այսօր, ստեղծարար ենթակառուցվածքը դեռ վերակառուցող քաղաքում, այդ գիտելիքը կրկին դառնում է տեսանելի՝ բաց խոհանոցում, ապակու հետևում, որտեղ փոխանցման նույն տրամաբանությունը, որը միշտ բնորոշ է եղել Շիրակի կենցաղային մշակույթին, վերջապես դառնում է տեսանելի նաև աշխարհի համար։
GCIC-ի սրճարանը պարզապես այցելությունների միջև կանգառ չէ․ այն ինքնուրույն փորձառություն է, որտեղ հայկական խոհարարական ժառանգությունը չի պահվում ցուցափեղկի հետևում, այլ ամեն օր պատրաստվում, հունցվում, ձևավորվում և մատուցվում է այցելուների աչքի առաջ։
Սրճարանի հիմքում երկու առանձնահատուկ արտադրանք է, որոնք Հայաստանում դեռևս իրենց տեսակի մեջ եզակի են։ Առաջինը գունավոր արիշտան է․ հայկական ավանդական արիշտան նորովի մեկնաբանված՝ բնական բուսական գույներով։ Բազուկի խորը կարմիր, սպանախի կանաչ և դդմի նարնջագույն խմորները բացվում, կտրվում և չորացվում են բաց խոհանոցում՝ տեսանելի բոլոր այցելուների համար։
Երկրորդը նախշազարդ թաթար բորակն է․ հայկական ավանդական ուտեստ, որի մակերեսին ձեռագործ փայտե կաղապարներով արտատպվում են հայկական գորգերից և ճարտարապետական զարդանախշերից ներշնչված նախշեր։ Յուրաքանչյուր կտոր սեղանին է հասնում ոչ միայն որպես ուտեստ, այլ նաև որպես մշակութային առարկա․ այն կարելի է համտեսել, բայց նաև հասկանալ՝ որտեղից է գալիս։
Սրճարանի մենյուն չի սահմանափակվում միայն այս երկու առանցքային արտադրանքով։ Այստեղ կլինեն սեզոնային և տեղական բաղադրիչներով աղցաններ, Շիրակի համային բնավորությունը ներկայացնող ուտեստներ՝ տեղական պանիր, ընկույզ, չրեր, կանաչիներ, ինչպես նաև տարբեր տեսակի սենդվիչներ, տաք ուտեստներ և ապուրներ։ Մենյուի տրամաբանությունը պարզ է՝ լինել հասանելի տարբեր այցելուների համար, բայց չկորցնել այն ինքնությունը, որի պատճառով այս սրճարան արժե հատուկ գալ։
Սրճարանի կարևոր առանձնահատկությունը բաց խոհանոցն է։ Այցելուները տեսնում են, թե ինչպես է պատրաստվում գունավոր արիշտան, ինչպես են հայկական նախշերով կաղապարները դրվում խմորի վրա, ինչպես է կտրվում, կախվում և չորացվում արտադրանքը։ Սա բեմականացված ներկայացում չէ, այլ իրական արտադրական ընթացք, որը ցույց է տալիս GCIC-ի հիմնական սկզբունքը․ այստեղ մատուցվողը ստեղծվում է հենց այստեղ՝ իրական մարդկանց, իրական հմտությունների և կենդանի աշխատանքի միջոցով։
Սրճարանի ամենամարդկային շերտը նրա սոցիալական բաղադրիչն է։ Գյումրիում գործող տարեց կանանց խնամքի տան հետ համագործակցությամբ՝ սրճարանը պարբերաբար ներգրավում է կանանց արտադրական և կրթական գործընթացներում։ Նրանք մասնակցում են արիշտայի և բորակի պատրաստման կարևոր փուլերին, փոխանցում ավանդական տեխնիկաներ և համավարում վարպետության դասեր։ Նրանց ներկայությունը տարածքին տալիս է մի արժեք, որը հնարավոր չէ ստեղծել դիզայնով կամ բյուջեով․ դա գիտելիք է, տարիների փորձ, ձեռքի հիշողություն և բաղադրատոմսեր, որոնք սերնդեսերունդ փոխանցվել են մարդկանց միջոցով։
Այս ներգրավվածությունը չի ներկայացվում որպես բարեգործություն։ Այն ճանաչվում է որպես իրական ներդրում՝ սրճարանի ինքնության, խորության և իսկության մեջ։
Սրճարանի փորձառությունը շարունակվում է նաև վարպետության դասերի միջոցով։ Այցելուները կարող են մասնակցել նախշազարդ բորակի պատրաստման, բնական գույներով արիշտայի ստեղծման կամ ամենայուրահատուկ ձևաչափով՝ պատրաստել հենց տատիկների հետ։ Այս դասերը նախատեսված կլինեն անհատների, փոքր խմբերի, ընտանիքների, զբոսաշրջային փաթեթների և կորպորատիվ թիմերի համար՝ ստեղծելով ինչպես լրացուցիչ եկամուտ, այնպես էլ կենդանի հիշողություն ու խոսակցություն GCIC-ի շուրջ։
Փորձառությունը կամբողջացնի նաև փաթեթավորված արտադրանքի գիծը։ Բաց խոհանոցում պատրաստվող նույն գունավոր արիշտան և նախշազարդ բորակը հասանելի կլինեն գեղեցիկ բրենդավորված տուփերով՝ որպես Գյումրիից տուն տանելու իրական, համով և մշակութային նվեր։ Երբ այդ տուփը բացվի Երևանում, Փարիզում կամ Բեյրութում, GCIC-ը կշարունակի ճանապարհորդել դրա հետ։
Սրճարանը GCIC-ի ամենամարդկային տարածքներից մեկն է։ Այստեղ են տեղի ունենում ամենաերկար զրույցները, այստեղ են մարդիկ նստում իրար ամենամոտ, և այստեղ է կենտրոնի ամբողջ փիլիսոփայությունը արտահայտվում ամենապարզ ձևով․ հայկական ժառանգությունը կենդանի է, տնտեսապես կենսունակ և արժանի աշխարհի ուշադրությանը։
Ուտեստի միջոցով։
Ձեռքի աշխատանքի միջոցով։
Գյումրիին հատուկ ջերմության միջոցով։